أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
330
قانون ( فارسى )
نسخهء ديگر : افشرهء سيماهنگ به وزن نه قيراط با زهرهء گاو نر بسرشد و فرزجه شود . جنين را - زنده يا مرده - بيرون مىآورد . نسخهء ديگر كه به فرزجهء پولس مشهور است : خربق سياه ، مويزك ، زراوند غلتان ( بيخ بخش مادهء زراوند ) ، بخور مريم ، ثمر گياه خامالاون ، پيه هندوانهء ابو جهل و اندران . اندران را در آب حل كنند و بقيهء داروها را خرد كنند . بسايند و با آبى كه اندران در آن حل شده است بسرشند و برداشتنىهاى از راه فرج را از آن سازند و بگذارند تا خشك مىشوند و بردارند . و اگر زهرهء گاو نر در اين دارو وارد باشد تأثيرش بيشتر مىشود . نسخهء ديگر كه بسيار قوى است : نشادر خوب ساييده و گردمانند شده به وزن ده درهم ، اندران به وزن سه درهم . اندران در آب حل شود و نشادر در آن بسرشد و از اين مخلوط فرزجه سازند . اگر شب هنگام زن باردار هر دو پا را بر بالش بلند بگذارد و فرزجهاى از اين دارو در فرج داخل كند و تا فردا بيرون نياورد ، بچه را مىاندازد . اگر نشادر مذكور - كه گفتيم خرد و سائيده و به وزن ده درهم باشد - با آبپز خاراگوش يا افشرهء فيجن يا آبپز ثمر سرو كوهى يا روغن كرچك بسرشد و فرزجه گردد ، باز بچه را مىاندازد . ابزار تزريق كردن دارو به زهدان بايد ابزار سه گوش و گردن دراز داشته باشد و اين درازى به اندازهء طول شاخ زهدان زنى باشد كه دارو را مصرف مىكند . چنان باشد كه اگر در زهدان فرو شد زن احساس كند كه به فراخناى داخل زهدان رسيده است . آنگاه به وسيلهء ابزار ، داروى ميرانندهء جنين و لغزاننده و بيرون آورندهء جنين را تزريق كنند . طبيبان قديمى در بيرون آوردن جنين مرده دستوراتى دادهاند كه از اين قرار است : « ممكن است جنين مرده يا زنده از استعمال دارو و ساير علاجها بيرون نيايد ؛ ناگزير بايد وسيلهء جراحى آن را بيرون آوريم . يا بيرون آمدن بچه مشكل است و راه بيرون آوردن آن نيست كه خطر جان مادر را تهديد مىكند ، حالا چه بايد كرد ؟ 1 - زن باردار كه در حال زايمان است و با دشواريهاى طاقتفرسا روبرو است بايد اول معاينهء كامل بشود . اگر ديدى كه حالش بد است و عوارض بدحالى بر او ظاهر شدهاند نبايد به عمل دست زنى مثلا اگر زن در اين حالت درد زايمان بيهوش مىشود ، بيخوابى زياد مىكشد ، فراموشكار شده است ، بدنش سست است و از جا در رفتگىهايى در بدن پديد آمده است ، اگر صدايش مىكنند جواب نمىدهد ، اگر بلند صدايش مىكنند زيرلبى جوابى مىدهد و باز از هوش مىرود ، برخى از آنها به تشنج و تير كشيدن بدن و درهم برهمى كار اعصاب مبتلا مىشوند ، غذا